ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
266
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
( 442 ) سال چهار صد و چهل دو بيان تصرف اصفهان بوسيلهء طغرلبيك ابو منصور علاء الدوله حكمران اصفهان روش پا برجائى با سلطان طغرلبيك نداشت . و رفتارش گونه بگونه بود . گاه اوقات از طغرل اطاعت كرد . و در صف او قرار ميگرفت و گاه طاعت از ملك رحيم مينمود . طغرل در نهان كيفر دادن او را بدل گرفت و همين كه اين مرتبه از خراسان برگشت كه بلاد جبل را از برادرش ابراهيم - ينال بگيرد و چنان كه بيان كرديم بر وى چيره گرديد . عنان عزيمت بسوى اصفهان بگرداند كه آنجا را از ابى منصور بگيرد . ابى منصور اين خبر بشنيد و در شهر خود پشت باروهاى شهر پناهنده و متحصن شد . در محرم طغرلبيك با وى از در جنگ و ستيز برآمد و حدود يك سال اصفهان را در محاصره داشت و جنگهائى ميان آنها رويداد . و در اين مدت طغرلبيك بر آباديهاى پيرامون شهر چيره شد . و شبگردانى از سپاه خويش را به فارس گسيل داشت و آنها به بيضاء رسيدند و آباديهاى آنجا را تاراج كرده و با دستهاى پر از غنيمت بازگشتند . چون محاصرهء اصفهان بدرازا كشيد . و آباديهاى آن روى به خرابى نهاد . كار بر حكمران آن و مردم سخت گرديد و در تنگنا افتادند و براى طغرل پيام مبنى بر طاعت و بذل مال فرستادند و او پاسخى به آنها نداد و قانع نشد مگر اينكه شهر را تسليم كنند . آنها باز هم پايدارى نمودند تا اينكه خواربار تمام شد . و شكيبائى ممتنع و مواد منقطع گرديد . آنچنان كه مردم ناگزير شدند ، مسجد را بكوبند و چوبهاى بناى آن را از شدت نياز بدان گرفته مصرف كنند . و كار تنگى و سختى احوالشان به جائى كشيده شد كه سر فرود آورند و تسليم شوند و شهر بوى تسليم گرديد و طغرل وارد آنجا شد .